Het grote zwijgen

Erik Menkveld • Romans • gelezen op 22 juni 2016

★★★★★
Dit is een mooie aanvulling op 'Cécile en Elsa, strijdbare freules' (Elisabeth Leijnse), waarover ik eerder schreef en wat ik een prachtige dubbelbiografie vond. Erik Menkveld gaat in op de vriendschap tussen Diepenbrock en Vermeulen, waarbij de verhoudingen tussen Diepenbrock en Jo en Vermeulen en Elsa natuurlijk een belangrijke rol spelen. Het verhaal is strak opgebouwd, met een wisselend perspectief vanuit Diepenbrock en vanuit Vermeulen, maar het is zeer poëtisch van toon. De leraar-leerlingverhouding wordt breed uitgesponnen, ook als Vermeulen zelf leraar van de ongeschoolde muziekliefhebber Petrus is. De dichterlijke toon van Menkveld is mij uitstekend bevallen. De kritiek op de grote Willem Mengelberg trouwens ook, eerlijk gezegd. Maar vooral het ontbreken van echte spanning, van de romantechnische aspecten die daarmee samenhangen, vond ik eigenlijk heel mooi en heel toepasselijk. De titelverklaring is op vele manieren te geven: het grote zwijgen verwijst naar de angst van Diepenbrock over het uitvoeren van zijn composities; het grote zwijgen heerst ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, maar vooral verwijst de titel naar 'Im grossen Schweigen' (1906) van Diepenbrock. Een wonderlijk mooi boek, dat je langzaam tot je moet nemen.