De weg van alle vlees

Samuel Butler • Romans • gelezen op 7 juli 2014

★★★★★
Deze roman is voor het eerst uitgegeven in 1903 en in 2013 vertaald en door Van Oorschot uitgegeven. Butler schreef de roman al in de jaren zeventig van de 19e eeuw, maar de inhoud was te controversieel, vandaar dat het boek pas een jaar na zijn dood is gepubliceerd. Het is een uitvoerige familieroman, met als hoofdpersoon Ernest Pontiflex, die - door zijn ouders en vooral zijn vader - behoorlijk wordt dwarsgezeten maar uiteindelijk 'goed' terechtkomt. Een oom van hem schrijft het verhaal, maar het boeiendste zijn de verhandelingen en uitweidingen over geloof, over opvoeding, over onderwijs, over huwelijk, die vreemd genoeg dit boek niet wijdlopig of breedsprakig maken (al was dat in de Victoriaanse literatuur natuurlijk heel gewoon), maar blijven boeien. Je blijft lezen en leren en bovendien zijn veel ideeën ook nu heel actueel. Het begint heel simpel, met een soort voorgeschiedenis van de voorvaderen van predikantenzoon Ernest Pontiflex en je merkt pas gaandeweg dat je in een soort familieverhaal bent beland, met bijzondere gedachten en meningen. '(Ernest) gaat gebukt onder zijn agressieve maar buitenshuis o zo rechtschapen vader (...). Bijgestaan door zijn tante, zijn peetvader, en later geholpen door een aanzienlijke erfenis', groeit hij uiteindelijk uit tot een echte vrijzinnige denker, die volstrekt zijn eigen gang gaat. Er zit een prachtige en stevige ironie in (Reve was nogal gecharmeerd van deze roman destijds), naast zelfs hilarische momenten. Het moet wel een autobiografische roman zijn, dat kan haast niet anders. En zo ongelooflijk Engels. Prachtig.