Niels Lyhne

Jens Peter Jacobsen • Romans • gelezen op 19 mei 2014

★★★★★
Niels Lyhne , een jongen uit een gegoed plattelandsmilieu in Denemarken, heeft zijn tijd en zijn omgeving niet mee. Zijn ouders - aanvankelijk gelukkig met elkaar - leven ieder hun eigen leven en geven hem hun 'waarheid' mee: de vader de realiteit van alledag (hard werken, 'gelukkig' zijn), de moeder iets van poëzie en verbeelding (grootsheid, meer willen). Hij groeit eenzaam op, tot hij twee vrienden krijgt, die hij trouw probeert te blijven. Het geloof zweert hij af. Hij meent grootse dingen te gaan doen, dichten, belangrijk worden en uitdrukking te geven aan wat hem en de wereld bezighoudt. Dat gaat niet goed. Het is een mooie, subtiele roman, uit 1880, die een indrukwekkende schets geeft van het einde van de 19e eeuw, de verwarring die dat einde oplevert en het voorzichtige begin van de 20e eeuw, die de verwarring vooralsnog alleen maar groter maakt. De ontwikkeling die Niels Lyhne doormaakt, is natuurgetrouw en overtuigend, maar uiteraard zou ik haast zeggen, niet vrolijk. Je waant je echt rond de eeuwwisseling van de 19e naar de 20e eeuw.